در محیطهای اداری، کیفیت هوا نقش مستقیمی بر تمرکز، انرژی، بهرهوری و حتی رضایت شغلی کارکنان دارد. بسیاری از شرکتها صرفاً به سیستم تهویه یا کولرهای مرکزی تکیه میکنند، اما حقیقت این است که این سیستمها بیشتر برای جابهجایی و خنکسازی هوا طراحی شدهاند، نه برای حذف ذرات ریز، بوها یا آلرژنها. به همین دلیل استفاده از دستگاههای تصفیه هوا در محیطهای اداری طی سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. با این حال چالش اصلی اینجا پایان نمییابد؛ یک محیط کاری معمولاً چند اتاق، سالن، فضای باز اداری، اتاق جلسات و مسیرهای رفتوآمد دارد. بنابراین لازم است برای استفاده مؤثر از دستگاهها، «نقشه پوشش» طراحی شود تا تمام فضاهای کاری بهطور اصولی تحت تصفیه هوا قرار بگیرند.
اولین گام در طراحی نقشه پوشش، شناخت کامل فضا است. در بسیاری از دفاتر، اتاقها از نظر اندازه، تعداد افراد و نوع فعالیت با یکدیگر تفاوت دارند. یک اتاق جلسات کوچک معمولاً تعداد افراد بیشتری را در مدت زمان کوتاه در خود جای میدهد، در حالی که اتاقهای بزرگتر ممکن است جریان رفتوآمد بیشتری داشته باشند. برای شروع، باید پلان فضا یا یک نقشه ساده از اتاقها تهیه کرد و در هر بخش، اندازه، تعداد کارکنان و میزان بسته یا باز بودن فضا (درها و پنجرهها) مشخص شود. این اطلاعات بعداً در انتخاب نوع دستگاه و ظرفیت مناسب بسیار تأثیرگذار خواهد بود.
دومین بخش مهم، انتخاب فیلتر مناسب است. در محیطهای اداری معمولاً با سه دسته آلودگی روبهرو هستیم: ذرات ریز معلق (PM2.5)، بوی غذا یا سیگار (در برخی محیطها)، و آلودگیهایی مانند گرده گیاهان یا پرز فرش. بهترین انتخاب برای حذف ذرات ریز، فیلتر HEPA است که توانایی جذب ذرات بسیار کوچک را دارد. اما برای بوها، گازها و ترکیبات آلی فرّار باید از فیلتر کربن فعال استفاده شود. ترکیب این دو فیلتر در دستگاه، بهترین نتیجه را برای اداراتی که جریان هوای مداوم و رفتوآمد بالایی دارند فراهم میکند. اگر محیط اداری در منطقهای آلوده قرار دارد یا در معرض گردوغبار شهری است، انتخاب دستگاههایی با فیلترهای چندمرحلهای گزینه مناسبتری خواهد بود.
پس از انتخاب نوع فیلتر، مهمترین مرحله تعیین ظرفیت یا CADR دستگاههاست. یک اشتباه رایج در ادارات این است که تنها یک دستگاه تصفیه هوا برای کل مجموعه خریداری میشود، در حالی که هر دستگاه برای یک متراژ مشخص طراحی شده است. اگر اتاقها و فضاهای مختلف دارید، باید چندین دستگاه با ظرفیت مناسب تهیه شود. دستگاههایی با CADR بالا برای سالنها و فضاهای اشتراکی مناسباند، در حالی که اتاقهای کوچکتر به دستگاههای کممصرفتر نیاز دارند. هدف این است که هر اتاق بتواند حداقل دو تا چهار بار در ساعت هوا را بهطور کامل فیلتر کند.
مرحله بعدی، جایگذاری صحیح دستگاههاست. بسیاری از افراد دستگاه را پشت میز، کنار دیوار یا نزدیک گوشهها قرار میدهند، اما این کار جریان هوا را محدود میکند. بهترین مکان، نواحی باز و کممانع است؛ جایی که هوا بتواند آزادانه وارد دستگاه شود و خروجی هوا در مسیر اشیا یا دیوار قرار نگیرد. در سالنها بهتر است دستگاهها در مسیر رفتوآمد اصلی یا نقاطی با تجمع افراد نصب شوند تا ذرات ناشی از فعالیت انسانی (تنفس، صحبت کردن، حرکت) سریعتر جذب شوند. در اتاقهای جلسات نیز پاکسازی سریع هوا مهم است، زیرا معمولاً چند نفر در فضایی کوچک حضور دارند.
حال نوبت به طراحی «نقشه پوشش» میرسد. یک نقشه پوشش اصولی باید موارد زیر را مشخص کند:
- محدوده کاری هر دستگاه؛
- مسیر جریان هوا؛
- مناطق پررفتوآمد (که نیاز به تصفیه بیشتر دارند)؛
- فاصله مناسب دستگاهها از یکدیگر برای جلوگیری از همپوشانی یا ناکارآمدی؛
- ساعات روشن بودن دستگاهها در هر بخش.
در این نقشه بهتر است بخشهایی که معمولاً آلودگی بیشتری تولید میکنند، مثل اتاق استراحت (به دلیل غذا)، اتاق چاپگرها (به دلیل ذرات تونر) یا محل رفتوآمد کارکنان، اولویت بیشتری داشته باشند. اگر فضای شما شامل اتاقهای متعدد است، استفاده از چند دستگاه کوچک بهجای یک دستگاه بزرگ منطقیتر است، زیرا هر اتاق نیاز به تصفیه مستقل دارد. در سالنهای بزرگ میتوان چند دستگاه با CADR بالا را بهصورت خطی یا قطری قرار داد تا پوشش یکنواخت ایجاد شود.
علاوه بر این، زمانبندی استفاده از دستگاهها اهمیت زیادی دارد. در اداراتی که ساعات کار ثابت دارند، بهتر است دستگاهها ۳۰ دقیقه پیش از ورود کارکنان روشن شوند و حداقل یک ساعت پس از خروج آنها نیز فعال بمانند. این کار کمک میکند هوای محیط در آغاز کار روزانه تمیز باشد و آلودگیهای ایجادشده در طول روز قبل از خاموش شدن دستگاهها حذف شود.
در نهایت، نگهداری منظم دستگاهها یکی از پایههای اصلی حفظ کیفیت هوا در محیطهای اداری است. تعویض دیرهنگام فیلترها باعث کاهش راندمان دستگاه میشود و حتی ممکن است آلودگی را دوباره به هوا بازگرداند. بهتر است بخش تاسیسات یا مدیر دفتر برنامهای برای بررسی ماهانه وضعیت فیلترها داشته باشد و در صورت نیاز آنها را تعویض کند. پیشفیلترها، که معمولاً قابل شستوشو هستند، باید حداقل هفتهای یکبار بررسی شوند، زیرا در محیطهای اداری گردوغبار و پرز فرش بهسرعت جمع میشود.
با اجرای یک نقشه پوشش اصولی، نهتنها کیفیت هوا در تمام بخشهای دفتر یکنواخت خواهد شد، بلکه سلامت و تمرکز کارکنان نیز بهبود پیدا میکند. تصفیه هوا در محیطهای اداری سرمایهگذاری بر رفاه نیروی انسانی و افزایش بهرهوری است.
نظرات کاربران