مصرف برق پنهان یا همان برق استندبای، یکی از مواردی است که اغلب کاربران آن را دستکم میگیرند. بسیاری از افراد تصور میکنند اگر وسیلهای خاموش باشد، برق مصرف نمیکند؛ اما در واقعیت، تعداد قابلتوجهی از دستگاههای خانگی حتی زمانی که استفاده نمیشوند یا در ظاهر خاموش هستند، همچنان مقدار قابلتوجهی انرژی مصرف میکنند. این مصرف هرچند در ظاهر ناچیز بهنظر میرسد، اما وقتی بهصورت مجموع ماهانه یا سالانه بررسی شود، رقم قابلتوجهی را تشکیل میدهد. در ادامه با دلایل این موضوع، دستگاههای پرمصرف، و روشهای کاهش مصرف برق پنهان آشنا میشویم.
در ابتدا باید فهمید که چرا یک وسیله خاموش اصلاً برق مصرف میکند. دلیل اصلی وجود قطعات الکترونیکی کمکی، مدارهای آمادهبهکار و بخشهایی است که همیشه باید فعال بمانند تا دستگاه بتواند در لحظه روشن شود یا کارکردهای فرعی آن ادامه پیدا کند. برای مثال، تلویزیونی که با ریموت کنترل روشن میشود باید گیرنده مادونقرمز خود را همیشه فعال نگه دارد؛ بنابراین نیاز دارد برق داشته باشد. یا شارژری که به پریز متصل است، حتی بدون اینکه گوشی به آن وصل باشد، همچنان مدار کوچک داخلی خود را تغذیه میکند و مقداری انرژی را مصرف میکند.
یکی از دستگاههایی که اغلب مصرف پنهان زیادی دارد، مودم و روتر اینترنت است. بسیاری از خانوادهها این دستگاه را ۲۴ ساعته روشن نگه میدارند. در ظاهر این دستگاه بیکار بهنظر میرسد، اما چراغها، مدار پردازنده، فرستنده و گیرنده وایفای و ماژولهای شبکه، همگی دائماً در حال مصرف برق هستند. هرچند مصرف یک مودم زیاد نیست، اما مصرف دائمی و ۲۴ ساعته آن باعث میشود سهم قابلتوجهی در قبض برق داشته باشد.
تلویزیونها و کنسولهای بازی نیز مصرف استندبای دارند. برای مثال، تلویزیونهای هوشمند امروز دائماً در وضعیت نیمهفعال هستند تا بهمحض روشن شدن سیستمعامل، سریع بوت شوند. حتی برخی سیستمها بهطور خودکار بهروزرسانیها را در حالت خاموش دریافت میکنند. کنسولهای بازی نیز علاوه بر گیرنده فرمان، ممکن است بهطور دورهای بازیها را بهروزرسانی کنند. بنابراین خاموش کردن آنها بهمعنای توقف کامل مصرف نیست.
شارژرها یکی از رایجترین منابع مصرف پنهان هستند. بسیاری از مردم پس از شارژ گوشی یا لپتاپ، شارژر را در پریز رها میکنند. این کار شاید در لحظه مصرف زیادی نداشته باشد، اما اگر چندین شارژر همزمان متصل باشند، مجموع آنها مصرف قابل توجهی ایجاد میکند. شارژرهای بیکیفیت معمولاً مصرف پنهان بیشتری دارند، چون مدار داخلی آنها استاندارد نیست و بازده بسیار پایینی دارند.
وسایل آشپزخانه نیز بهطور غافلگیرکنندهای مصرف پنهان دارند. مایکروویو، کتری برقی با نمایشگر دیجیتال، فرهای برقی دارای ساعت دیجیتال، و حتی برخی ماشینهای قهوهساز، همگی مقداری برق در حالت خاموش مصرف میکنند. این مصرف بهدلیل وجود نمایشگرها، سنسورها یا سیستمهای آمادهبهکار است.
چیزی که کمتر به آن توجه میشود، سیستمهای صوتی، ساندبارها و اسپیکرهای بلوتوثی است. این دستگاهها عمدتاً یک ماژول بلوتوث یا مادونقرمز فعال دارند که منتظر دریافت فرمان روشن شدن است. مصرف آنها زیاد نیست، اما اگر چند صوتی در خانه وجود داشته باشد، جمع آن رقم بالایی میشود.
در مورد یخچالها و فریزرها، مصرف پنهان مفهوم متفاوتی دارد. این دستگاهها هیچگاه از برق جدا نمیشوند و درواقع روشن باقی میمانند، اما منظور از مصرف پنهان در مورد آنها بیشتر کارکردهای اضافی مانند نمایشگر لمسی، ماژول وایفای، یخساز هوشمند یا سیستمهای سنجش داخلی است که برخی کاربران حتی از وجود آنها آگاه نیستند. این قطعات تا زمان اتصال یخچال به برق، پیوسته انرژی مصرف میکنند.
اما بخش مهمی از مصرف پنهان مربوط به دستگاههایی است که هرگز بهطور کامل خاموش نمیشوند مگر اینکه از برق جدا شوند. این شامل تلویزیونها، ستتاپباکسها، روترها، برخی پرینترها و برخی کولرهای گازی مدرن میشود. این دستگاهها حتی زمانی که دکمه خاموش فشرده میشود، وارد حالت خواب میشوند و نه خاموش کامل. این حالت خواب برای پاسخگویی سریع و کاهش زمان روشن شدن طراحی شده، اما به قیمت مصرف برق بیشتر تمام میشود.
اکنون که عوامل را شناختیم، باید روشهای کاهش مصرف برق پنهان را بررسی کنیم. نخستین راهکار استفاده از چندراهی برق (پاوریاستریپ) با کلید قطع برق است. با این روش، وقتی از چند دستگاه همزمان استفاده نمیشود، میتوان با یک دکمه برق همه را قطع کرد. این روش برای تلویزیون، کنسول بازی، ساندبار و گیرنده دیجیتال بسیار مؤثر است. هنگامی که این دستگاهها برای ساعتها استفاده نمیشوند، قطع کامل برق باعث کاهش قابل توجه مصرف میشود.
راهکار دوم استفاده از تایمرهای هوشمند است. برای مثال میتوان مودم را طوری تنظیم کرد که نیمهشب یا زمانی که هیچکس از اینترنت استفاده نمیکند، بهطور خودکار خاموش شود. همچنین میتوان لوازمی مانند شارژرها یا دستگاههای دارای نوسانگر دائمی را با تایمر کنترل کرد تا فقط در ساعات مشخص برق بگیرند.
راهکار سوم استفاده از پریزهای هوشمند است. این پریزها به کاربر اجازه میدهند مصرف لحظهای دستگاه را بررسی و در صورت نیاز خاموش کنند. بسیاری از پریزهای هوشمند امکان زمانبندی دارند و میتوان آنها را برای خاموشکردن دستگاهها در ساعات بلااستفاده تنظیم کرد.
راهکار چهارم، جدا کردن شارژرها از پریز است. این کار سادهترین و مؤثرترین روش است. شارژرهای بیکیفیت باید حذف یا تعویض شوند زیرا مصرف پنهان آنها بسیار زیاد است. بهتر است همیشه پس از شارژ کامل دستگاه، شارژر از پریز جدا شود.
راهکار پنجم بررسی وسایل قدیمی است. برخی دستگاههای نسل قدیم مصرف پنهان بسیار بالایی دارند، مخصوصاً دستگاههایی که منبع تغذیه ترانسفورمری دارند. تعویض این دستگاهها با نسخههای جدیدتر، هم مصرف پنهان را کاهش میدهد و هم مصرف کلی را بهینه میکند.
با رعایت مجموعه این نکات، میزان مصرف برق پنهان میتواند تا ۳۰ درصد کاهش یابد. این کاهش نهتنها باعث صرفهجویی مالی میشود، بلکه به حفظ انرژی و کاهش فشار شبکه برق نیز کمک میکند. بهطور کلی، بخشی از مصرف برق که دیده نمیشود، معمولاً همان بخشی است که بیشترین هدررفت را ایجاد میکند، و با کمی دقت و مدیریت میتوان آن را بهطور قابل توجهی کاهش داد.
نظرات کاربران