در خانههای امروزی، تقریباً تمام وسایل اصلی به برق متکیاند و همین موضوع اهمیت محافظ و چندراهی استاندارد را صدچندان کرده است. بسیاری از کاربران، بهویژه کسانی که قصد دارند یک یخچال، فریزر، ماشین لباسشویی، ماشین ظرفشویی یا حتی مایکروویو را روی یک چندراهی معمولی روشن کنند، تصور میکنند تمام چندراهیها شبیه هم هستند و فقط تعداد پریزها فرق دارد. اما واقعیت این است که انتخاب اشتباه محافظ برق یا چندراهی نهتنها باعث خرابی وسیله میشود، بلکه در بسیاری موارد ریشه آتشسوزیهای خانگی است. موضوع از ظاهر سادهاش بسیار جدیتر است و نیاز دارد با جزئیات کامل بررسی شود.
نخست باید درک کرد که لوازم خانگی پرمصرف رفتار برقی متفاوتی نسبت به وسایل معمولی دارند. مثلاً یخچال هنگام روشن شدن کمپرسور، یک جهش جریان دارد که گاهی به سه برابر مصرف معمولی میرسد. به همین دلیل است که چندراهیهای معمولی با سیم نازک، وقتی چنین وسیلهای به آنها وصل میشود، گرم میشوند و حتی ممکن است تغییر شکل دهند یا ذوب شوند. این گرما نشانه مقاومت بالای سیم است و مقاومت بالا یعنی خطر. اگر در همین حالت دستگاه برای مدت طولانی روشن بماند، اتصال ضعیف ایجاد شده گرما را بیشتر میکند و همین چرخه میتواند به آتشسوزی ختم شود.
اشتباه بزرگ دیگری که رایج است، وصل کردن چند وسیله پرمصرف به یک محافظ است. مثلاً یخچال، مایکروویو و کتری برقی همزمان روی یک چندراهی سهتایی. مجموع توان این دستگاهها گاهی از ۳۵۰۰ وات هم بیشتر میشود، در حالی که اغلب چندراهیهای ارزان قیمت تنها برای ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ وات طراحی شدهاند. حتی اگر دستگاهها را همزمان روشن نکنید، وجود آنها روی یک مسیر مشترک باعث میشود کوچکترین نوسان برق فشار را چند برابر کند و به قطعات داخلی محافظ آسیب بزند.
نکتهای که کمتر کسی به آن توجه میکند، نقش مدار حفاظتی واقعی است. بسیاری از چندراهیها فقط ظاهر محافظ دارند و روی بستهبندی خود واژه محافظ درج کردهاند، اما در عمل تنها یک چندراهی سادهاند که هیچ سیستمی برای جلوگیری از نوسان ندارند. یک محافظ واقعی باید مجهز به مدار قطعکننده ولتاژ باشد؛ یعنی اگر برق ناگهان زیاد یا کم شود، مسیر برق را قطع کند. همچنین باید تأخیر وصل داشته باشد؛ موضوعی که بهخصوص برای یخچال حیاتی است. چون اگر برق قطع و وصل شود، کمپرسور نباید فوراً شروع به کار کند. روشن شدن سریع کمپرسور زمانی که فشار گاز هنوز در مدار بالا است، باعث آسیب یا گیرپاژ موتور میشود.
عامل دیگر که در انتخاب محافظ مناسب نادیده گرفته میشود، طول سیم است. بسیاری از کاربران برای راحتی بیشتر چندراهی با سیم سهمتری یا پنجمتری میخرند، در حالی که سیمهای بلند مقاومت بیشتری ایجاد کرده و افت ولتاژ اتفاق میافتد. این افت ولتاژ اگرچه در ظاهر دیده نمیشود، اما برای موتورهایی مثل کمپرسور یخچال بسیار مضر است. موتور تحت فشار بیشتری قرار میگیرد و طول عمر آن کاهش مییابد. بهترین حالت این است که محافظ تا جای ممکن به پریز دیوار نزدیک باشد و سیم کوتاهتری داشته باشد.
باید به ساختار بدنه محافظ نیز توجه کرد. برخی برندهای معتبر از پلاستیک نسوز یا مقاوم در برابر حرارت استفاده میکنند تا اگر اتصالی رخ داد، بدنه محافظ زود آتش نگیرد. در محافظهای بینام و ارزان، بدنه از پلاستیک معمولی ساخته میشود و اگر سیم داخلی داغ شود، بدنه شل شده و خطر جدی ایجاد میکند.
در نهایت، انتخاب محافظ مناسب برای دستگاههای پرمصرف یک سرمایهگذاری منطقی است. وقتی یخچال یا ماشین لباسشویی چند ده میلیون قیمت دارد، استفاده از یک محافظ ارزان و بیکیفیت عملاً یک قمار پرریسک است. محافظ درست باید استاندارد واقعی، سیم ضخیم، توان کافی، تأخیر وصل، و بدنه مقاوم داشته باشد. انتخاب صحیح در نهایت طول عمر دستگاه و امنیت خانه را تضمین میکند.
نظرات کاربران